نقد انتساب نظریۀ این‌همانی ایمان و تصدیق منطقی به ملاصدرا

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار مؤسسة پزوهشی حکمت و فلسفه ایران

چکیده

مسئلۀ ماهیت ایمان و ارتباط آن با معرفت نظری از دیرباز مورد توجه فیلسوفان و متکلمان مسلمان بوده است. ملاصدرا در مواضع متعددی دربارۀ حقیقت ایمان و نسبت آن با تصدیق منطقی سخن گفته است، که برداشت بسیاری از نویسندگان از کلام او این بوده که وی ایمان را با برهان و تصدیق منطقی یکسان می‌داند. در این مقاله، مستنداتِ این دیدگاه بررسی و به چالش کشیده شده است و نشان داده شده که مقصود صدرالمتألهین از تصدیق تصدیقِ قلبی است و معرفتِ مد نظر او نیز منحصر به معرفت برهانی نیست. وی به مراتب مختلف ایمان و معرفت نظر داشته است. برخی عبارات وی بیانگر شروط لازم برای بالاترین مراتب ایمان است، نه مطلق ایمان. عدم تمایز میان حقیقت ایمان و ایمانِ حقیقی در اندیشۀ ملاصدرا و نیز بی‌اعتنایی به قراین کلام و نگرش تشکیکی او به حقیقتِ ایمان سبب تلقی نادرست و استنادات ناروا به ایشان شده است. این مقاله با روش تحلیلی ـ اسنادی سامان یافته است

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Critical Study of Attributing the Sameness of Human Faith and Knowledge to Mulla Sadra

نویسنده [English]

  • Abdollah Mohammadi
Assistant prof. at The Iran Research Institute of Philosophy
چکیده [English]

The issue of the nature of faith and its relation to theoretical knowledge has long been of interest for Muslim philosophers and theologians. Mulla Sadra has treated the truth of faith and its relation with rational knowledge in many cases; on the basis of many writers' perceptions, faith as viewed by Sadra is the same as logical judgment. In this paper, the documentation of this perspective has been examined and challenged, and it has been shown that what meant by faith and knowledge in Sadr al-Muta'llihin`s view may be regarded is inner confirmation and broader meaning of knowledge than the rational. He has brought different grades of faith into consideration. Some of his expressions represent the necessary conditions for the highest degree of faith, not absolute faith. Lack of distinction between the truth of faith and true faith in Mulla Sadra's thinking, as well as the disregard for the contexts of the word and his gradational attitude to the truth of faith, have led to a misconception and incorrect references to this him. This paper is of an analytical method

کلیدواژه‌ها [English]

  • Faith
  • Mulla Sadra
  • Rational Judgment
  • Inner Confirmation
  • Knowledge