بررسی تحلیلی انتقادی خداشناسی یهود و اسلام از نظر قرآن

Abstract

Theology, as the main foundation of Abrahamic religions, plays a pivotal role in the formation of beliefs, values, and social interactions. This research critically-analyzes theology in Judaism and Islam from the perspective of the Holy Quran and, focusing on theological similarities and differences, explains and criticizes these concepts. The main objectives include identifying theological beliefs in both religions, comparative analysis of divine attributes, and evaluation of Quranic criticisms for possible deviations. The research method is a descriptive-analytical qualitative research with a comparative approach, and data were collected from sacred texts (Torah and Quran), religious traditions (Talmud and Hadith), and authoritative commentaries (such as Al-Mizan). The analyses were conducted using hermeneutics and tabular comparison to increase transparency and validity. The findings show that both religions emphasize Abrahamic monotheism, but Judaism’s theology is often ethnocentric and anthropocentric, while Islam focuses on absolute and universal purity. Quranic criticisms, including textual distortion, filial piety, and divine stinginess, have corrected these deviations and guided monotheism toward a more pure concept. These differences are rooted in historical and cultural influences, such as the Babylonian exile in Judaism and the prophethood in the pre-Islamic environment. As a result, the research emphasizes the potential for interfaith dialogue and suggests that focusing on monotheistic commonalities and reconsidering ethnocentricity can foster theological convergence. This study can help reduce religious misunderstandings and promote peace in plural societies. Limitations include the focus on classical texts, and future research is suggested to examine modern developments in Jewish theology.Abstract

Theology, as the main foundation of Abrahamic religions, plays a pivotal role in the formation of beliefs, values, and social interactions. This research critically-analyzes theology in Judaism and Islam from the perspective of the Holy Quran and, focusing on theological similarities and differences, explains and criticizes these concepts. The main objectives include identifying theological beliefs in both religions, comparative analysis of divine attributes, and evaluation of Quranic criticisms for possible deviations. The research method is a descriptive-analytical qualitative research with a comparative approach, and data were collected from sacred texts (Torah and Quran), religious traditions (Talmud and Hadith), and authoritative commentaries (such as Al-Mizan). The analyses were conducted using hermeneutics and tabular comparison to increase transparency and validity. The findings show that both religions emphasize Abrahamic monotheism, but Judaism’s theology is often ethnocentric and anthropocentric, while Islam focuses on absolute and universal purity. Quranic criticisms, including textual distortion, filial piety, and divine stinginess, have corrected these deviations and guided monotheism toward a more pure concept. These differences are rooted in historical and cultural influences, such as the Babylonian exile in Judaism and the prophethood in the pre-Islamic environment. As a result, the research emphasizes the potential for interfaith dialogue and suggests that focusing on monotheistic commonalities and reconsidering ethnocentricity can foster theological convergence. This study can help reduce religious misunderstandings and promote peace in plural societies. Limitations include the focus on classical texts, and future research is suggested چکیده

خداشناسی به عنوان بنیان اصلی ادیان ابراهیمی، نقش محوری در شکل‌گیری باورها، ارزش‌ها و تعاملات اجتماعی ایفا می‌کند. این پژوهش به بررسی تحلیلی-انتقادی خداشناسی در یهودیت و اسلام از منظر قرآن کریم می‌پردازد و با تمرکز بر اشتراکات و تفاوت‌های الهیاتی، به تبیین و نقد این مفاهیم می‌پردازد. اهداف اصلی شامل شناسایی باورهای خداشناسی در هر دو دین، تحلیل مقایسه‌ای صفات الهی، و ارزیابی نقدهای قرآنی بر انحرافات احتمالی است. روش تحقیق کیفی توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی است و داده‌ها از متون مقدس (تورات و قرآن)، سنت‌های دینی (تلمود و احادیث)، و تفاسیر معتبر (مانند المیزان) گردآوری شده‌اند. تحلیل‌ها با استفاده از روش هرمنوتیک و مقایسه جدولی انجام گرفته تا شفافیت و اعتبار افزایش یابد. یافته ‌ها نشان می‌دهند که هر دو دین بر توحید ابراهیمی تأکید دارند، اما خداشناسی یهودیت اغلب قوم‌محور و انسان‌گونه است، در حالی که اسلام بر تنزیه مطلق و جهانی‌ بودن تمرکز دارد. نقدهای قرآنی، از جمله تحریف متون، نسبت فرزند به خداوند، و بخل الهی، این انحرافات را اصلاح کرده و توحید را به سوی مفهومی ناب‌تر هدایت می‌کنند. این تفاوت‌ها ریشه در تأثیرات تاریخی و فرهنگی دارند، مانند تبعید بابلی در یهودیت و بعثت در محیط جاهلی اسلام. در نتیجه، پژوهش بر ظرفیت گفتگوی بین‌ادیانی تأکید دارد و پیشنهاد می‌کند تمرکز بر اشتراکات توحیدی و بازنگری قوم‌محوری، همگرایی الهیاتی را تقویت کند. این مطالعه می‌تواند به کاهش سوءتفاهم‌های دینی و ترویج صلح در جوامع پلورال کمک کند. محدودیت‌ها شامل تمرکز بر متون کلاسیک است و پیشنهاد تحقیقات آتی بررسی تحولات مدرن خداشناسی یهودیت است. examine modern