سنجش تضاد درونی با تنازع واقعی و آرمانی در انسان‌شناسی افلاطون

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد رشته فلسفه و کلام گرایش شیعه شتاسی گرایش کلام،دانشگاه قم،قم،ایران

2 استاد گروه فلسفه و کلام اسلامی،دانشگاه باقرالعلوم(ع)،قم،ایران

10.22081/pwq.2025.72969.1251

چکیده

تضاد در سایۀ نزاع و بحران میان قوای درونی انسان و در قلمرو انسان‌شناسی افلاطون ساختار پیدا می‌کند. مسئلۀ مقاله حاضر این است که با توجه به امکانات مفهومی فلسفه افلاطون، نسبت میان نزاع درونی قوا با معرفت و اخلاق را بسنجد؛ سپس با صورت‌بندی نوآورانۀ این نزاع در قالب دوگانۀ «تضاد آرمانی و واقعی» پیامد متفاوت هر کدام از آن دو نوع را مطرح کند. این پژوهش با رویکرد توصیفی - تحلیلی درصدد پاسخ به این پرسش محوری است که نزاع درونی در چه حالتی به تضاد آرمانی یا واقعی تبدیل می‌شود؟ یافته‌ها نشان می‌دهد که سرانجام تنازع، تعیین‌کنندۀ نوع تضاد است. هرگاه میل یا اراده با تحمیل خود بر دیگر قوا، نفس را به محسوسات متوجه کنند، نزاع واقعی خواهد بود؛ در این تنازع سایر قوا حذف و تلاش برای حفظ بقاست. اما اگر عقل بر پایۀ حکمت و اقناع سایر قوا را به سمت عالم مُثُل متوجه کند، در این حالت نزاع شکل آرمانی خواهد داشت و پیامد آن هماهنگی قوای انسانی در حرکت به سمت بقای متعالی خواهد بود. سعادت در مدیریت نزاع قوای نفس توسط عقل و تبدیل آن به یک تضاد آرمانی است

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Measuring Internal Conflict with Actual and Ideal Strife in Plato's Anthropology

نویسندگان [English]

  • Sajjad Rishsefid 1
  • Hassan Mo'allemi 2
1 MA Graduate, Department of Philosophy and Theology, Shi'a Studies, Qom University, Qom, Iran
2 Professor, Department of Islamic Philosophy and Theology, Baqer al-ʿUlum University, Qom, Iran
چکیده [English]

Conflict takes shape in the form of strife and crisis between the internal forces of human beings within the realm of Plato's anthropology. The central question of this paper is to assess the relationship between internal strife of the forces with knowledge and ethics, considering the conceptual possibilities of Plato's philosophy. It then proposes a novel formulation of this strife in the form of a duality of "ideal and actual conflict" and presents the different consequences of each type. This research, employing a descriptive-analytical approach, seeks to answer the central question: under what conditions does internal strife transform into ideal or actual conflict? The findings indicate that the outcome of the strife determines the type of conflict. When desire or will impose themselves on other forces, directing the soul towards the sensible world, it constitutes an actual conflict. In this strife, other forces are eliminated, and the effort is to preserve existence (baqāʾ). However, if reason, based on wisdom and by appeasing other forces, directs them towards the World of Forms (ʿĀlam al-Muthul), then this constitutes an ideal conflict, and its consequence is the harmony of human forces in movement towards exalted existence.  Happiness lies in the management of the strife of the soul's forces by reason and its transformation into an ideal conflict.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Internal Conflict
  • Plato
  • Soul
  • Ideal Strife
  • Actual Strife
  • Ethics
  • Epistemology

عنوان مقاله [العربیة]

تقویم التعارض الداخلی فی ضوء التنازع الواقعی والمثالی فی الأنثروبولوجیا الأفلاطونیة

چکیده [العربیة]

یخلق التعارض من رحم الصراع والأزمة بین قوى الإنسان الداخلیة، ضمن مجال الأنثروبولوجیا الأفلاطونیة. تنطلق إشکالیة هذه الورقة البحثیة المتواضعة من تقویم العلاقة بین التنازع الداخلی بین القوى الإنسانیة والمعرفة والأخلاق، فی ضوء الإمکانات المفهومیة المتمثلة فی الفلسفة الأفلاطونیة، ساعیة إلى صیاغة ابتکاریة لهذا التنازع فی إطار ثنائیة التعارض المثالی والتعارض الواقعی وبیان الآثار المترتبة على کلٍّ من هذین النمطین. تسعى هذه الدراسة، من خلال المنهج الوصفی ـ التحلیلی، إلى الإجابة عن سؤال محوری، هو: فی أیّ حالة، یتحوّل التنازع الداخلی إلى تعارض مثالی أو تعارض واقعی؟ تظهر نتائج البحث أنّ التنازع هو العامل الحاسم فی تحدید نوع التعارض. فکلّما قامت الشهوة أو الإرادة بفرض هیمنتها على سائر القوى، وقادت النفسَ إلى المحسوسات، کان التنازع ذا طابع واقعی؛ ففی هذا النمط من التنازع، تختفی القوى الأخرى، ویکتسی الحفاظ على البقاء أهمیة قصوى؛ أمّا إذا تسلّح العقل بالحکمة وقوة الإقناع، وقام بتوجیه سائر القوى نحو عالم المثل، فإنّ التنازع یتّخذ حینئذ طابعا مثالیا، وبالتالی، یؤدی ذلک إلى التوفیق بین القوى الإنسانیة فی مسیرتها نحو بقاءٍ متعالٍ. تتحقّق السعادة عن طریق إدارة العقل لتنازع قوى النفس وتحویله إلى تعارضٍ مثالی.

کلیدواژه‌ها [العربیة]

  • التعارض الداخلی
  • أفلاطون
  • النفس
  • التنازع المثالی
  • التنازع الواقعی
  • الأخلاق
  • الإبستیمولوجیا
افلاطون (1398). مجموعه آثار. ترجمه: محمد‌حسن لطفی. چ 4. تهران: خوارزمی.
فراست، اس. ای. (1387). درس‌های اساسی فلاسفۀ بزرگ. ترجمه: منوچهر شادان. چ 3. تهران: بهجت.
بریه، امیل (1374). تاریخ فلسفه. علی‌مراد داودی. چ 2. تهران: نشر دانشگاهی.
بورمان، کارل (1389). افلاطون. ترجمه: محمدحسن لطفی. چ 3. تهران: طرح نو.
تسلر، ادوارد (1382). «افلاطون». ترجمه: حسن فتحی. فصلنامه علامه. ش 5، ص 18-71.
دبلیو. سی گاتری (1377). تاریخ فلسفه. ترجمه: حسن فتحی. چ 1. تهران: فکر روز.
کاپلستون، فردریک (1385). تاریخ فلسفه. ترجمه: سیدجلال‌الدین مجتبوی. چ 5. تهران: سروش.
کریستوفر، چارلز ویستن تیلور (1390). راتلج: از آغاز تا افلاطون. ترجمه: حسن مرتضوی. چ 1. تهران: چشمه.
گمپرتس، تئودور (1375). متفکران یونانی. ترجمه: محمدحسن لطفی. چ 1. تهران: خوارزمی.
گواردینی، رومانو (1376). مرگ سقراط: تفسیر چهار رساله فایدون. ترجمه: محمدحسن لطفی. چ 1. تهران: طرح نو.
یاسپرس، کارل (1388). فلوطین. ترجمه: محمدحسن لطفی. چ 2. تهران: خوارزمی.
یگر، ورنر (1376). پایدیا. ترجمه: محمدحسن لطفی. تهران: سروش.
-FRED D. MILLER, JR. The Platonic Soul, A Companion to Plato,Edited by , Hugh H. Benson, Copyright © 2006 by Blackwell Publishing Ltd